گزارش: رفتار انتخاباتی و بسیج سیاسی در ایران

رفتار انتخاباتی و بسیج سیاسی در ایران: نتایج پیمایش اجتماعی ایران

کوان هریس و دانیال توانا

در دی‌ماه سال ۱۳۹۶ شهروندان ایرانی در مناطق مختلف کشور جمع شدند تا خواسته‌های دیرینه‌ خود برای تغییرات سیاسی، اجتماعی، و اقتصادی را ابراز کنند. بسیاری از این گلایه‌ها، تنها در نابرابری اقتصادی و وعده‌های تحقق‌نیافته‌ اجتماعی ریشه نداشت، بلکه ناشی از ناامیدی کلی از شرایط سیاسی موجود در جمهوری اسلامی بود.

فیلم‌های تظاهرات، منابع آنلاین و گزارش‌های رسانه‌های داخلی ایران برای فهم این وقایع تاریخی مفیدند اما کافی نیستند. این منابع محدودیت‌های خود را دارند و برای همین نیاز به مکمل‌های تحلیلی دارند که نشان دهند مردم ایران چه‌طور در مقاطع مهم بسیج اجتماعی، نظیر زمان انتخابات، رفتار می‌کنند. یکی از این روش‌های مکمل‌ می‌تواند پیمایش‌ اجتماعی باشد، که با نمونه‌‌ تحقیقی مطابق و متناسب با تنوع همه‌ جمعیت کشور تماس می‌گیرد و مصاحبه می‌کند.

پروژه‌ی «پیمایش اجتماعی ایران» به همین منظور پس از انتخابات مجلس و خبرگان در سال ۱۳۹۴/۱۳۹۵ از یک نمونه‌ تحقیق پنج‌هزار نفری از ساکنان ایران نظرسنجی کرد تا بتواند درک درست‌تری از نگرش و رفتار شهروندان ایرانی در انتخابات، شیوه‌های بسیج سیاسی توسط نامزدها در دوران کارزار انتخاباتی، و همچنین میزان دسترسی و استفاده شهروندان از انواع رسانه‌های خبری پیدا کند. از مصاحبه‌شوندگان در این پیمایش همچنین پرسیده شد که چه مشارکتی در جامعه‌ مدنی دارند، به چه میزان از خدمات اجتماعی دولت استفاده می‌کنند و خود را به چه گروه‌های قومی یا زبانی‌ای متعلق می‌دانند. علاوه بر این مشخصات جمعیت‌شناختی مصاحبه‌شوندگان از جمله سابقه‌ شغلی والدین‌شان و حتی پدربزرگ و مادربزرگ‌هایشان هم پرسیده شد.

آن‌ چه در ادامه می‌آید، خلاصه‌ای است از یافته‌های مهمی که به رفتار انتخاباتی شهروندان و شیوه‌های نقش‌آفرینی آنان در روند سیاسی ایران ربط دارد. یافته‌های ما نشان می‌دهد که تنها گروه اندکی از مردم خود را منتسب به جناح‌های سیاسی کشور می‌پندارند، ترجیحات مردم برای انتخاب نامزدهای انتخابات‌ ریاست‌جمهوری و مجلس به شکل چشمگیری متفاوت است، مسیرها و منابع شهروندان برای کسب اخبار سیاسی نیز متنوع‌اند.

یافته‌های ما همچنین نشان می‌دهد که در شیوه‌هایی که نامزدها با مردم پیش از انتخابات تماس می‌گیرند، تفاوت قابل توجهی وجود دارد. داده‌های این پیمایش، که نشانگر الگوهای رفتار انتخاباتی در سطح ملی هستند، بر حسب موقعیت اجتماعی و سیاسی، سن، جنسیت و میزان تحصیلات افراد مصاحبه‌شونده در دسترس‌اند. این گزارش به شکل عمومی و برای استفاده عام منتشر شده است. درباره روش تحقیق «پیمایش اجتماعی ایران» نیز در این گزارش توضیح داده شده است.

اینجا گزارش کامل را می‌توانید ببینید: رفتارانتخاباتیوبسیجسیاسیدرایران

آدرس ایمیل نویسندگان:

کوان هریس [kevanharris@ucla.edu] دانیال توانا [dtavana@princeton.edu]